Ηθική και αγορά!

Επειδή κανένα κοινωνικό σύστημα που δεν εδράζεται σε μια ηθική βάση δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει επί μακρόν, τα θέματα που τίθενται από τους επικριτές της παγκοσμιοποίησης είναι επείγοντα, πολύ περισσότερο σήμερα στο μέσον της οικονομικής κρίσης..

Η ηθική κριτική της αγοράς εστιάζεται στην τάση της διάδοσης ενός ηθικά μη αποδεκτού προτύπου κατανάλωσης, στην προώθηση αρνητικών κινήτρων, καθώς και στην προβολή δυσμενών αποτελεσμάτων.

Ο καπιταλισμός επίσης θεωρείται υπεύθυνος για την απουσία αρχών δικαίου.

Το πρόβλημα δεν είναι απλά η ηθική ανεπάρκεια των οικονομικών αξιών, αλλά η εξαφάνισή τους. Η σκληρή εργασία και η επινοητικότητα εξακολουθούν να ανταμείβονται, όμως ο αυτοέλεγχος, ο οίκτος και η προνοητικότητα έχουν αρχίσει να εκλείπουν, ιδιαίτερα από τότε που πρωτοέκανε την εμφάνισή της η πιστωτική κάρτα.

Στην υπερκαταναλωτική Δύση, καθένας δανείζεται για να καταναλώσει όσο το δυνατόν περισσότερο. ΗΠΑ και Βρετανία «πνίγονται» στα χρέη. H κατανάλωση δεν αποτελεί ηθικό αυτοσκοπό. Δεν είναι σωστό να διαθέτει κάποιος πέντε αυτοκίνητα αντί για ένα. Η κατανάλωση είναι απαραίτητη για την επιβίωση, όπως και η κατανάλωση πέρα από τις βασικές ανάγκες είναι απαραίτητη για να ζει κάποιος πλουσιοπάροχα.

Όμως, η παραπάνω άποψη δεν καθορίζει το όριο εκείνο μετά από το οποίο η κατανάλωση μετατρέπεται σε αρνητικό πρότυπο. Εάν ο λαός επιθυμεί περισσότερα ναρκωτικά ή πορνογραφία, η αγορά τούς επιτρέπει να τα καταναλώσουν μέχρι του σημείου της αυτοκαταστροφής. Προμηθεύει με ανεξέλεγκτο ρυθμό ορισμένα προϊόντα ηθικά ανώδυνα, ενώ αντίθετα ρίχνει στην αγορά με συγκρατημένο ρυθμό αγαθά ηθικά ευπρόσδεκτα.

Για μια ποιότητα ζωής, είναι καλύτερο να βασιζόμαστε στην ηθική, παρά στη λογική των αγορών.

Οι άνθρωποι είναι σε θέση να αποφασίσουν πότε θα σταματήσουν την κατανάλωση ή τι ακριβώς επιθυμούν να καταναλώσουν? ?.

Το παράδοξο του καπιταλισμού είναι ότι μετατρέπει τη φιλαργυρία, την απληστία και τη ζήλια σε ηθικές αξίες. Έχει υποστηριχθεί ότι ο καπιταλισμός ανασύρει στον άνθρωπο ανάγκες τις οποίες δεν είχε συνειδητοποιήσει, ταυτόχρονα όμως του δημιουργεί ανάγκες, που στην ουσία δεν χρειάζεται. Όμως, είναι πιο σωστό να λεχθεί σήμερα ότι η οικονομία της αγοράς βασίζεται στην προώθηση της απληστίας και της έντονης επιθυμίας μέσω της διαφήμισης.

Μέσα σε έναν κόσμο αμφισβητούμενης αξίας διαφημιστικών μηνυμάτων, δεν υπάρχει φυσικό όριο της πείνας για περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες.

Το τελικό ηθικό ζήτημα είναι η έλλειψη δικαιοσύνης στο καπιταλιστικό περιβάλλον. Σε μια τέλεια ανταγωνιστική αγορά, με πλήρη πληροφόρηση, μοντέλα της αγοράς δείχνουν ότι όλοι οι παράγοντες της παραγωγής ανταμείβονται ανάλογα με τα προϊόντα που παράγουν. Δηλαδή, όλοι αμείβονται ανάλογα με την αξία αυτού που παράγουν.

Όμως κανένα υπαρκτό καπιταλιστικό σύστημα αγοράς δεν αναπαράγει από μόνο του δικαιοσύνη στο σύστημα ανταλλαγών. Πάντα υπάρχει μια μονοπωλιακή δύναμη, οι εκ των έσω διαθέτουν περισσότερες πληροφορίες από αυτούς που «είναι εκτός», η άγνοια και η αβεβαιότητα είναι διάχυτες και συχνά οι προσδοκίες διαψεύδονται. Η δικαιοσύνη στις ανταλλαγές θα πρέπει να διασφαλισθεί εκτός της αγοράς. Εδώ βρίσκεται και η ουσία της προσπάθειας, εάν θεωρηθεί ότι έχει σχέση με την ατομική ελευθερία, να εξαλείψει όλες τις ανισότητες στη ζωή, που προέρχονται από διακρίσεις στα πρώτα βήματα.

Κατά συνέπεια, βασιζόμαστε στο κράτος για τη διασφάλιση κοινωνικών αγαθών, όπως παιδεία, στέγαση και υγειονομική περίθαλψη.Τελικά, ο ισχυρισμός ότι ο καθένας λαμβάνει, υπό ιδανικές συνθήκες, αυτό που του αναλογεί, αποτελεί μια οικονομική και όχι ηθική εκτίμηση. Δεν είναι σύμφωνο με την ηθική εκτίμηση ένας διευθύνων σύμβουλος να αμείβεται 500 τουλάχιστον φορές πάνω από το μέσο μισθό των εργαζομένων του. 'Η εάν ο μισθός κάποιου δεν επαρκεί για να επιβιώσει, θα πρέπει να τον βοηθήσουμε να μην πεθάνει της πείνας.

Καθώς οι κοινωνίες μας έγιναν πλουσιότερες, φθάσαμε στο σημείο να πιστεύουμε ότι ο καθένας δικαιούται ένα ελάχιστο όριο επιπέδου διαβίωσης, είτε αυτό αφορά θέματα εργασίας, υγείας ή ανεργίας, αφού μέσω αυτού του τρόπου καθίσταται δυνατή η διατήρηση ενός ρυθμού ανάπτυξης. Το σύστημα της αγοράς δεν εγγυάται αυτόν τον τρόπο λειτουργίας.

Ενώ σήμερα η αγορά δεν αντιμετωπίζει κάποιο σοβαρό ανταγωνιστή, είναι ηθικά τρωτή. Εξαρτάται σε επικίνδυνο βαθμό από την οικονομική επιτυχία, σε σημείο που οποιαδήποτε οικονομική αποτυχία ευρείας κλίμακας θα αποδείξει την επιφανειακή διάσταση των ηθικών ερεισμάτων της. Η κατάργηση των αγορών δεν αποτελεί λύση αλλά να αναζητηθεί ξανά η ηθική διάσταση των επιθυμιών τους.

Ο πιο απλός τρόπος για να καταστεί αυτό δυνατόν είναι ο περιορισμός της διαφήμισης. Αυτό θα περιόριζε την έκταση του ρόλου της απληστίας και της άκρατης επιθυμίας στη λειτουργία της αγοράς, δημιουργώντας χώρο για την ύπαρξη και άλλων κινήτρων.